کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

اثر تغییر اقلیم بر پراکنش و پایداری گیاهان دارویی مراتع

نویسندگان :

مرضیه علی خواه اصل¹

1- پیام نور تهران

کلمات کلیدی :

تغییر اقلیم،گیاهان دارویی،پراکنش گونهای،اکوسیستمهای مرتعی

چکیده :

تغییر اقلیم بهعنوان یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی عصر حاضر، با ایجاد تغییر در الگوهای دما، بارش و تشدید پدیدههای حدی اقلیمی، اثرات گستردهای بر پراکنش و پایداری اکوسیستمهای مرتعی بر جای گذاشته است. در این میان، گیاهان دارویی مرتعی به دلیل ارزش اکولوژیک، اقتصادی و دارویی و نیز حساسیت بالا به شرایط محیطی، از آسیبپذیرترین اجزای این اکوسیستمها محسوب میشوند. هدف این مطالعه، بررسی اثر تغییر اقلیم بر پراکنش و پایداری گیاهان دارویی مراتع و تحلیل پیامدهای آن برای حفاظت و مدیریت پایدار این منابع است. این پژوهش با رویکرد مروری-تحلیلی و بر اساس بررسی منابع علمی معتبر داخلی و خارجی انجام شد. تمرکز اصلی بر مطالعاتی بود که با استفاده از مدلهای پراکنش گونهای، بهویژه مدلMaxEnt، تغییرات بالقوه زیستگاه گونهها را در سناریوهای مختلف اقلیمی پیشبینی کردهاند. نتایج نشان داد که تغییر اقلیم موجب جابهجایی زیستگاههای مناسب به سمت ارتفاعات و عرضهای جغرافیایی بالاتر، کاهش وسعت زیستگاههای مطلوب، تغییر در فنولوژی، کاهش موفقیت استقرار و دگرگونی در تولید متابولیتهای ثانویه میشود. همچنین این اثرات در تعامل با فشارهای انسانی مانند چرای بیرویه، تخریب زیستگاه و برداشت غیر اصولی تشدید میشوند. بر اساس یافتهها، مدیریت پایدار گیاهان دارویی در شرایط تغییر اقلیم نیازمند رویکردی تلفیقی شامل مدلسازی پراکنش گونهای، حفاظت درجا، احیای مراتع، توسعه کشت و بهرهبرداری اصولی است. در مجموع، نتایج نشان میدهد که پایداری گیاهان دارویی در مراتع، وابسته به درک یکپارچه تعامل میان تغییر اقلیم، فرآیندهای اکولوژیک و فعالیتهای انسانی است و بیتوجهی به این تعامل میتواند منجر به کاهش تنوع زیستی و تضعیف خدمات اکوسیستمی شود.