کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / پنجمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

اثر مطلوب سقف های گنبدی در تأمین آسایش حرارتی فضای داخلی ساختمان های اقلیم گرم و خشک

نویسندگان :

مرضیه صفری کمیل¹ مهدی شعبانیان²

1- دانشگاه آزاد تهران غرب 2- استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان

کلمات کلیدی :

سقف های گنبدی،گرم و خشک،گنبد دو پوسته،آسایش حرارتی

چکیده :

بام، تأثیر پذیرترین جزء ساختمان در برابر عوامل اقلیمی است. تابش آفتاب در تابستان و بارش برف و باران در زمستان، بیشتر بر بام ساختمان تأثیر می گذارد تا بر اجزای دیگر آن. از آنجا که بخش وسیعی از کشور در اقلیم گرم و خشک واقع شده است و بیشترین میزان جذب تابش در تابستان و در ساختمان های کم ارتفاع از ناحیه ی سقف ساختمان صورت می گیرد و در حالی که بیشترین مساحت پوسته ی خارجی این ساختمان ها به سقف اختصاص دارد؛ سرمایش تابستانی هزینه ی بالایی را به ساختمان تحمیل خواهد کرد. از این رو شکل سقف ساختمان به لحاظ تأمین شرایط آسایش فضای تحت پوشش آن دارای اهمیت ویژه می باشد. از طرفی معماری بومی ایران همانند بسیاری از تمدن های کهن برای سال های متمادی با مصرف انرژی کمتری، شرایط آسایش ساکنان را فراهم می نموده است. پوشش گنبد در ایران پیشینه ای دیرینه دارد. کمبود چوب های استوار و کشیده که در حقیقت عنصر اصلی پوشش تخت است، سبب شده است که پوشش سقف گنبدی رواج پیدا کند. سطح طاق قوسی و گنبد حالت مایل نسبت به تابش آفتاب دارد و به علاوه به سبب انحنای طاق، همیشه بخشی از آن در سایه قرار می گیرد که به کاهش جذب حرارت کمک می کند. هم چنین ارتفاع اتاق از کف تا زیر طاق زیاد است که موجب تهویه ی عمودی در اتاق می شود، هوای گرم به دلیل سبک تر بودن به بالا صعود می کند و هوای خنک تر جایگزین آن می شود. با تعبیه ی چند دریچه در اطراف یا نوک اتاق، هوای گرم از دریچه ها خارج می شود که جهت تأمین آسایش در فصول گرم مناسب است. اگر طاق یا گنبد دو پوسته باشد، تأثیر تغییرات درجه حرارت خارج بر روی پوسته ی زیرین کمتر است و در نتیجه دمای هوا در تالار زیر طاق یا گنبد متعادل تر است.