کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

اهمیت آبخوان های کارستی در تامین آب شرب پایدار و راهکارهای پالایش زیست محیطی آبخوان های کارستی آلوده : امکانات و محدودیت ها

نویسندگان :

افراسیاب رستمی¹ نجمه خاتون سجادیان²

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد اقلید 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد زرقان

کلمات کلیدی :

آبخوان کارستی،بیوبارییر،پالایش زیستی،مدیریت کاربری اراضی،آسیب پذیری

چکیده :

آبخوانهای کارستی به عنوان یکی از پیچیده ترین و درعین حال مطلوبترین سامانه های هیدروژئولوژیکی جهان، حدود 20-25 درصد از آب آشامیدنی جهان و سهم قابل توجهی از آب شرب مناطق زاگرس ایران (بیش از 40٪ لرستان و 60٪ چهارمحالوبختیاری) را تأمین میکنند [8، 4]. این آبخوانها که از انحلال سنگهای کربناته تشکیل شدهاند، دارای شبکهای گسترده از شکستگیها، مجاری باز و سیستمهای زهکشی زیرزمینی سریع هستند [11]. این ویژگیها اگرچه آنها را به منابع غنی آب تبدیل میکند، موجب آسیب پذیری شدید در برابر آلودگی میشود. پژوهشگرانی مانند گلدشایر (Goldscheider)[10] و وایت (White) [16] نشان دادهاند که کارستها نسبت به سایر آبخوانها 5 تا 10 برابر حساستر به آلودگی هستند. این مقاله با رویکردی جامع و تحلیلی، ضمن تبیین مبانی نظری کارست، ویژگیهای هیدروژئولوژیکی، مکانیسمهای آلودگی، به بررسی سیستماتیک راهکارهای پالایش زیستمحیطی (شامل زیستپالایی، گیاهپالایی، روشهای مهندسی) میپردازد. یافتههای کلیدی نشان میدهد که برخلاف تصور رایج، باکتریهای آزادزی (Free-living bacteria) نقش قابل توجهی در فرایند تجزیه دارند [14]. با این حال، ماهیت پیشبینیناپذیر جریان، ضرورت استفاده از مدلهای عددی پیشرفته (مانند MODFLOW-CFP) و اجرای تستهای ردیابی را اجتنابناپذیر میسازد [15]. سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا (EPA - Environmental Protection Agency) در این زمینه مفهوم "معافیت عدم امکان فنی" (TI Waiver - Technical Impracticability Waiver) را برای سایتهای کارستی پیچیده ایجاد کرده است [7]. این مقاله نتیجهگیری میکند که موفقترین پروژهها بر پیشگیری از ورود آلایندهها تمرکز داشتهاند و در موارد آلودگی، رویکرد تلفیقی شامل مدیریت کاربری اراضی، پایش هوشمند، فناوریهای نوین زیستپالایی و اقدامات مهندسی هدفمند ضروری است.