کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

مروری بر چالشها و راهکارهای ارزیابی ریسک بهداشتی مواجهه شغلی با سیلیس کریستالی تنفسی در معادن و صنعت سیمان

نویسندگان :

امیر لشکری¹ پروین پیریایی²

1- دانشگاه ازاد کرج 2- دانشگاه ازاد کرج

کلمات کلیدی :

سیلیس کریستالی تنفسی،ارزیابی ریسک بهداشتی،مواجهه شغلی،صنعت سیمان،معدن

چکیده :

مواجهه شغلی با سیلیس کریستالی تنفسی در معادن و صنعت سیمان یکی از مهمترین خطرات بهداشتی شاغلین این صنایع محسوب میشود و میتواند منجر به بیماریهای جدی چون سیلیکوزیس، COPD و سرطان ریه گردد. با وجود گستردگی این معضل، تمرکز عمده پژوهشهای پیشین بر سنجش سطح مواجهه و پیامدهای تنفسی بوده و فرآیند خود ارزیابی ریسک کمتر مورد مداقه روششناختی قرار گرفته است. هدف این پژوهش، مرور نظاممند چالشهای فرآیند ارزیابی ریسک بهداشتی مواجهه با سیلیس کریستالی تنفسی و شناسایی راهکارهای بهبود آن در معادن و صنعت سیمان است. این مرور با پیروی از پروتکل PRISMA (2020) و جستجو در پایگاههای PubMed، Scopus، SID و Magiran در بازه زمانی 2010 تا 2026 انجام شد و 30 مقاله مرتبط برای تحلیل نهایی انتخاب گردیدند. یافتهها نشان داد میانگین غلظت سیلیس کریستالی تنفسی در اکثر واحدها بالاتر از حد مجاز است و در برخی معادن تا 100 برابر استاندارد گزارش شده است. مهمترین چالشهای روششناختی شامل عدم قطعیت مدلهای برآورد مواجهه، تناقض نتایج روشهای مختلف آنالیز، خطای ناشی از برآورد بر اساس عناوین شغلی، و فقدان چارچوب استاندارد پهنهبندی ریسک میباشد. همچنین شکاف قابل توجهی بین رویکردهای داخلی (روشهای قطعی و نیمهکمی) و بینالمللی (روشهای احتمالاتی و GIS) مشاهده گردید. نتیجهگیری میشود که دانش موجود در ایران بیشتر به تأیید وجود خطر اختصاص دارد و فرآیند ارزیابی ریسک به عنوان یک سیستم تصمیمگیری مبتنی بر شواهد کمتر مورد توجه بوده است. تدوین پروتکل ملی یکپارچه، تغییر رویکرد از انطباقی به کاهشی (ALARA)، الزام به نمونهبرداری فردی، و استفاده از روشهای پیشرفته ارزیابی ریسک همچون مونت کارلو و GIS به عنوان مهمترین راهکارهای بهبود شناسایی گردیدند.