کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

نقش گونههای حملونقل شهری در انتشار ذرات معلق: تأثیر شاخص شدت اثربخشی گونهها بر شبکه توزیع انتشار (مطالعه موردی: شهر اصفهان)

نویسندگان :

سعید فاتحی¹ حسین حق شناس² علیرضا صاحبقرانی³

1- دانشگاه صنعتی اصفهان 2- دانشگاه صنعتی اصفهان 3- دانشگاه صنعتی اصفهان

کلمات کلیدی :

ذرات معلق،توزیع مکانی انتشار،کانونهای بحرانی،شدت اثربخشی،خودرو شخصی،ناوگان دیزلی

چکیده :

با وجود سهم قابلتوجه منابع متحرک در انتشار آلایندههای شهری، رویکردهای کلاننگر و مبتنی بر سهمبندی کلی، در تبیین دقیق کانونهای بحرانی آلودگی هوا ناکارآمد بودهاند. بررسی دادههای ایستگاههای سنجش کیفیت هوا نشان میدهد که برخلاف آلایندههایی نظیر مونوکسید کربن که با وجود جرم انتشار بالا در محدوده مجاز قرار دارند، ذرات معلق با وجود جرم انتشار کمتر، بهطور مستمر از حدود مجاز فراتر رفته و بالاترین خطرات سلامت عمومی را به همراه دارند. پژوهش حاضر با هدف گذار از نگاه کمی به توزیع مکانی، به ارزیابی سهم گونههای مختلف حملونقل شهری در شکلگیری محدودههای بحرانی انتشار ذرات معلق در شبکه معابر شهر اصفهان پرداخته است. در این راستا، با بهرهگیری از مفهوم شدت اثربخشی (ارتباط میان سهم ترافیکی و سهم انتشار)، شبکههای توزیع مکانی انتشار برای گونههای مختلف مدلسازی و در محیط نرمافزار ArcGIS تجمیع و تحلیل شدند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که گونه خودروی شخصی، با وجود دارا بودن سهم قابل توجهی در کل انتشار ذرات معلق، به دلیل گستردگی سهم در جریان ترافیک و توزیع پراکنده در سطح شبکه، شدت اثربخشی پایینی داشته و در نتیجه، شبکه توزیع انتشار آن تأثیر تعیینکنندهای در شکلگیری محدودههای بحرانی شبکه تجمیعی ندارد. در مقابل، گونههای دیزلی (شامل اتوبوسهای شهری و ناوگان حمل بار)، با وجود سهم بسیار پایین در حجم ترافیک عبوری، سهم قابلتوجهی در تولید انتشار داشته و با برخورداری از شدت اثربخشی بالا، عامل اصلی و تسخیرکننده کانونهای بحرانی در شبکه تجمیعی انتشار ذرات معلق به شمار میروند. این نتایج نشان میدهد که مدیریت کیفیت هوای شهری نباید بر کاهش حجم کلی ترافیک تمرکز کند، بلکه نیازمند سیاستگذاریهای مکانمحور برای کنترل گونههای با شدت اثربخشی بالا در محدودههای بحرانی است.