کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

درک تغییرپذیری هیدرولوژیکی رودخانه بالیخلوچای و جریانهای محیطزیستی از طریق تحلیل منحنی تداوم جریان

نویسندگان :

مجید رئوف¹ سیمین علی اوغلی² مجتبی سوختانلو³

1- دانشگاه محقق اردبیلی 2- دانشگاه تبریز 3- دانشگاه محقق اردبیلی

کلمات کلیدی :

منحنی تداوم جریان،دبی محیط زیستی،جریان حداقلی،اکوسیستم،نرمافزار IHA

چکیده :

در مدیریت پایدار منابع آب، تأمین و تخصیص حقابههای محیطزیستی نقش حیاتی در حفظ اکوسیستمهای آبزی و زیستبومهای وابسته، نظیر تالابها و دریاچهها دارد. در این مطالعه، جریان محیطزیستی رودخانه بالیخلوچای طی دوره ۴۴ ساله (از ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۳) با تکیه بر تحلیل منحنی تداوم جریان (FDC) مورد بررسی قرار گرفت. هدف اصلی، شناسایی پارامترهای جریان حداقلی و متوسط مورد نیاز در فصول مختلف سال برای حفاظت بهتر از اکوسیستم رودخانه بود. با استفاده از دادههای دبی رودخانه، منحنی تداوم جریان رسم شده و مقادیر دبیهای بحرانی در درصدهای مختلف (مانند ۱۰، ۵۰ و ۹۰ درصد) استخراج شد. نتایج نشان داد که دبی مورد نیاز برای حفاظت اکوسیستم در شرایط مطلوب، در محدوده حدود 95/2 تا 46/2 مترمکعب بر ثانیه در درصدهای پایین (۱۰ و ۲۵ درصد) قرار دارد که نشاندهنده نیاز به جریانهای پایین و پایدار در دوره کمآبی است. این تحلیل، امکان تعیین دقیق دبیهای حفاظت محیطزیستی در فصول مختلف را با توجه به تغییرپذیری طبیعی، فراهم میآورد و بر اهمیت تحلیل روندهای دینامیک جریان تأکید میکند. نتایج این تحقیق، راهکارهای علمی و مدیریتی موثری برای بهبود مدیریت جریانهای رودخانههای منطقه ارائه میدهد بهنحویکه میزان این تأثیرات بر پارامترهای هیدرولوژیکی به میزان 38/61 درصد با درجه تغییرات متوسط است. همچنین سد به میزان 6/51 درصد پارامترهای محیط زیستی را تغییر داده است و تأکید بر اهمیت استفاده از روش FDC در برنامهریزیهای حفاظت و بهرهبرداری پایدار دارد.