کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

تحول گیاهان دارویی: از میراث سنتی تا پزشکی نوین و چالش پایداری اکولوژیک

نویسندگان :

محمد سبحان وقار¹ محمد سعید وقار²

1- دانشجوی پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران 2- استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

کلمات کلیدی :

پایداری اکولوژیک،تنوع زیستی،گیاهان دارویی،طب تلفیقی،مدیریت پایدار منابع

چکیده :

گیاهان دارویی به‌عنوان کهن‌ترین منابع درمانی بشر، نقش بنیادینی در شکل‌گیری نظام‌های سلامت سنتی و نوین ایفا کرده‌اند، و جایگاه مهمی در مراقبت‌های بهداشتی جهانی دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی روند تحول کاربرد گیاهان دارویی از دانش تجربی تمدن‌های باستانی تا ادغام آن‌ها در نظام‌های درمانی نوین، با رویکردی توصیفی–تحلیلی انجام شده است. در این راستا، منابع علمی معتبر دربازه زمانی ۲۰۱4 تا ۲۰۲۴ مورد بررسی قرار گرفتند که انتخاب آن‌ها براساس اعتبار علمی، اهمیت تاریخی، فرهنگی و وجود شواهد داروشناختی قابل اتکا صورت گرفت. نتایج نشان می‌دهد که با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در پزشکی مدرن، حدود ۸۰ درصد از جمعیت جهان همچنان برای مراقبت‌های اولیه به گیاهان دارویی وابسته‌اند و این حوزه در قالب پزشکی تلفیقی، جایگاه فزاینده‌ای در نظام‌های سلامت معاصر یافته است. با این حال، تداوم بهره‌برداری از این منابع با چالش‌های جدی از جمله تغییرات اقلیمی، برداشت بی‌رویه، تخریب زیستگاه‌ها و کاهش تنوع زیستی مواجه است، به‌گونه‌ای که بیش از ۵۰ درصد گونه‌های گیاهان دارویی در معرض تهدید و خطر انقراض قرار دارند. این مطالعه بر ضرورت تدوین چارچوبی جامع تأکید دارند که در آن حفاظت از میراث فرهنگی و دانش بومی با اعتبارسنجی مبتنی بر شواهد علمی و راهبردهای پایداری اکولوژیک نظیر کشت پایدار، مدیریت هوشمند منابع طبیعی و بهره‌گیری از بیوتکنولوژی تلفیق شود. نتایج بیانگر آن است که تنها از طریق رویکردی چندرشته‌ای و پایدار می‌توان ضمن حفاظت از اکوسیستم‌های گیاهی، امنیت دارویی نسل‌های آینده را تضمین کرد و از فشار فزاینده بر اکوسیستم‌های گیاهی در برابر افزایش تقاضا جلوگیری نمود.