کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

پهنه بندی خطر وقوع زمین لغزش با استفاده از مدل تصمیم گیری چند معیاره(MCDM) در محیط GIS(مطالعه موردی:شهرستان نیشابور)

نویسندگان :

ابوالفضل پناهیان¹

1- دانشگاه فرهنگیان - پردیس شهید باهنر بیرجند

کلمات کلیدی :

زمین لغزش،پهنه بندی،GIS،شهرستان نیشابور

چکیده :

شهرستان نیشابور به دلیل شرایط خاص توپوگرافی و قرارگیری در دامنه‌های رشته کوه بینالود همواره با مخاطرات طبیعی روبرو است. یکی از مهم ترین این خطرها، زمین لغزش است که میتواند خسارت‌های جبران ناپذیری به روستاها، جاده‌ها و زیرساخت‌های منطقه وارد کند. شناسایی مناطقی که پتانسیل بالایی برای وقوع این پدیده دارند، برای مدیریت بحران و برنامه‌ریزی‌های شهری و روستایی بسیار ضروری است تا از بروز حوادث احتمالی پیشگیری شود.هدف اصلی این پژوهش شناسایی و پهنه بندی مناطق حساس به زمین لغزش در سطح شهرستان نیشابور است . روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده ولایه‌های اطلاعاتی موثر بر وقوع زمین لغزش در سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) مورد تحلیل قرار گرفت. ابتدا لایه‌های اطلاعاتی موثر مانند شیب، جهت شیب، میزان انحنای زمین، زمین شناسی، فاصله از گسل، جاده، رودها، ونیز لایه های اطلاعاتی مربوط به پوشش گیاهی وبارش، تهیه و استاندارد سازی شدند. سپس با ترکیب این لایه‌ها و وزن دهی به هر کدام، نقشه نهایی پهنه بندی در پنج طبقه از خیلی کم تا خیلی زیاد تهیه گردید .نتایج حاصل از تحلیل نقشه‌ها نشان داد که نواحی شمالی شهرستان نیشابور به دلیل کوهستانی بودن و شیب زیاد بیشترین خطر زمین لغزش را دارند در مقابل نواحی جنوب مرکزی و تا حدودی نواحی مرکزی که دارای اراضی مسطح‌تری هستند کمترین خطر را به خود اختصاص داده اند.درپایان با انطباق لایه پراکنش زمین لغزش های گذشته بر روی نواحی پرخطر در نقشه نهایی ، صحت نقشه مذکور مشخص شد. یافته ها نشان داد که ۵۴.۸ درصد از کل اراضی شهرستان از نظر خطر زمین لغزش در وضعیت خیلی کم و کم قرار داردند. همچنین ۲۵.۳۲ درصد از اراضی در وضعیت متوسط و ۱۳.۳۹ درصد در وضعیت زیاد قرار گرفته اند در نهایت ۶.۴۶ درصد از مساحت شهرستان که بحرانی ترین مناطق محسوب میشوند در طبقه خطر خیلی زیاد واقع شده اند که نیازمند توجه ویژه مسئولان و برنامه‌ریزان است.