کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

پیشبرد اقتصاد چرخشی در سیستم های غذا و کشاورزی: مدل ها، استراتژی ها و چالش های اجرایی

نویسندگان :

فائزه جعفرپیشه¹ سعید کریمی²

1- دانشگاه تهران 2- دانشگاه تهران

کلمات کلیدی :

اقتصاد چرخشی،زنجیره تامین غذا و کشاورزی،دیجیتالی سازی،ارزش آفرینی از پسماند،کشاورزی پایدار

چکیده :

اقتصاد چرخشی بهعنوان یکی از رویکردهای کلیدی برای بازطراحی سیستمهای غذایی و کشاورزی، در سالهای اخیر اهمیت بیسابقهای یافته است و بهعنوان پاسخی ساختاری به ناکارآمدیهای مدل خطی تولید و مصرف و فشارهای زیستمحیطی ناشی از افزایش ضایعات غذایی مطرح شده است. در این مقاله، با تکیه بر ادبیات علمی بهروز و مبتنی بر مطالعات اخیر در اروپا، آسیا و کشورهای درحالتوسعه، چارچوبی چندبعدی برای تحلیل شیوههای پیادهسازی اقتصاد چرخشی در زنجیرههای تأمین agri-food توسعه داده میشود. این چارچوب نشان میدهد که اتخاذ استراتژیهایی چون بازطراحی محصول، بازیافت ضایعات کشاورزی، استفاده از منابع جانبی در تولید خوراک، استخراج ترکیبات باارزش افزوده، تولید انرژی زیستی و توسعه مدلهای کسبوکار چرخشی میتواند به کاهش شدت مصرف منابع، ارتقای بهرهوری و ایجاد ارزش اقتصادی- بومشناختی منجر شود. یافتهها نشان میدهد که دیجیتال سازی از طریق اینترنت اشیا، بلاکچین، سنسورهای هوشمند و تحلیل داده نقش محوری در بهبود ردیابی، شفافیت و مدیریت پسماند داشته و به هماهنگی بهتر ذینفعان کمک میکند. مطالعات اخیر همچنین نشان میدهد که ترکیب فناوری و نوآوری میتواند توسعه زیستمواد، کاهش ضایعات و افزایش بهرهوری را تسهیل کند. با این حال، چالشهایی مانند محدودیتهای زیرساختی، نبود انگیزههای اقتصادی و موانع حکمرانی مانع پیادهسازی کامل اقتصاد چرخشی هستند. در نهایت، این مقاله با جمعبندی پیشران ها، موانع و تجارب موفق، مسیرهای آینده پژوهش و سیاستگذاری را برای ایجاد سامانههای غذایی پایدار، تابآور و کمکربن ترسیم میکند.