کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

کاربردها، چالشها و راهکارهای نوین استحصال آب باران در راستای مدیریت پایدار منابع آب و کاهش مخاطرات محیطی در مناطق شهری

نویسندگان :

احمد آزادی سمرغاوه¹ روح الله علی اکبری² علی جهانگیری³ معصومه ابراهیمی⁴ الهام امان داد⁵

1- شهرداری مشهد 2- شهرداری مشهد 3- شهرداری مشهد 4- شهرداری مشهد 5- شهرداری مشهد

کلمات کلیدی :

استحصال آب باران،مدیریت پایدار منابع آب،رواناب شهری،سیلاب شهری،تابآوری آبی،راهکارهای مدیریت آب

چکیده :

مدیریت پایدار منابع آب در مواجهه با چالشهای فزاینده جهانی مانند رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی و افزایش سطوح نفوذناپذیر شهری، مستلزم بهکارگیری راهکارهای نوآورانه و سازگار با محیط زیست است. در این راستا، سیستمهای استحصال و جمعآوری آب باران به عنوان یک فناوری کلیدی در مدیریت منابع آب شهری مطرح شدهاند. این مقاله به بررسی جامع جنبههای مختلف استحصال آب باران، شامل کاربردها، مزایا، چالشهای فنی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و قانونی، و نیز راهکارهای پیشنهادی برای غلبه بر موانع پیادهسازی آن میپردازد. یافتههای پژوهشهای متعدد نشان میدهد که این فرایند نقش مؤثری در کاهش دبی و حجم رواناب سطحی، کاهش فرکانس و شدت سیلابهای شهری، تأمین بخشی از نیازهای آبی غیرشرب (مانند مصارف خانگی، کشاورزی و آبیاری فضای سبز)، و کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی و سطحی دارد. علاوه بر این، این سیستمها به بهبود کیفیت هوا از طریق جذب آلایندهها توسط قطرات باران و افزایش سرانه فضای سبز شهری کمک شایانی میکنند. با این حال، اجرای گسترده و موفقیتآمیزاستحصال آب باران با موانعی همچون پیچیدگیهای فنی در طراحی و اجرا، هزینههای اولیه بالا، نیاز به استانداردهای فنی مشخص، عدم آگاهی و پذیرش عمومی، نگرانیهای مرتبط با کیفیت آب جمعآوری شده، و خلاءهای قانونی و سیاستی روبرو است. برای دستیابی به پتانسیل کامل این فناوری، اتخاذ یک رویکرد جامع و میانرشتهای که شامل تدوین استانداردهای فنی دقیق، ارائه مشوقهای مالی و اعتباری، اجرای برنامههای آموزشی و فرهنگسازی، حمایت از تحقیقات کاربردی و توسعه فناوریهای نوین، و ایجاد چارچوبهای قانونی و سیاستگذاری حمایتی است، امری ضروری به نظر میرسد. چشمانداز آینده، به ویژه با توجه به ضرورت افزایش تابآوری جوامع در برابر خشکسالی و تنشهای آبی، بسیار امیدوارکننده بوده و انتظار میرود با پیشرفت فناوری، کاهش هزینهها و حمایتهای مؤثر دولتی و مردمی، این سیستمها به جزئی جداییناپذیر از زیرساختهای شهری پایدار و هوشمند در قرن بیست و یکم تبدیل شوند.