کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

نقش آموزش HSE در ارتقای سواد محیطزیستی و رفتارهای ایمنی

نویسندگان :

جواد زلفی¹ امیر لشگری² رسول زلفی³ محمد زلفی⁴

1- دانشگاه ازاد اسلامی 2- دانشگاه ازاد اسلامی 3- آموزش و پرورش استان البرز 4- آموزش و پرورش استان البرز

کلمات کلیدی :

آموزش HSE،سواد محیطزیستی،درک ریسک،رفتار ایمنی،توسعه پایدار

چکیده :

این پژوهش با هدف واکاوی نقش آموزشهای نظام سلامت، ایمنی و محیطزیست (HSE) در ارتقای سواد محیطزیستی، بهبود درک ریسک و اصلاح رفتارهای ایمنی در سطوح فردی و سازمانی انجام شد. مطالعه حاضر یک «مرور تحلیلی» است که با جستجوی سیستماتیک در پایگاههای داده معتبر (نظیر سیویلیکا ، جهاد دانشگاهی، مجله نور و ایران پیپیر) در بازه زمانی 1385 تا 1405 صورت گرفت. مقالات منتخب بر اساس معیارهای ورود و خروج، از نظر ارتباط با مؤلفههای آموزش HSE، سواد محیطزیستی، درک ریسک و رفتارهای ایمنی تحلیل محتوا شدند. نتایج نشاندهنده یک همافزایی منطقی و پیوسته میان آموزشهای HSE و تغییرات رفتاری است که در سه محور کلیدی تبیین میشود: 1. ارتقای سواد محیطزیستی: آموزشهای HSE با عبور از آموزشهای سطحی، آگاهی، نگرش و مسئولیتپذیری افراد را نسبت به زیستبوم افزایش داده و «شهروندی زیستمحیطی» را نهادینه میکند. 2. بهبود درک ریسک: آموزشهای مبتنی بر سناریو و تحلیل تجربی، قدرت «کالیبراسیون ذهنی» افراد را در شناسایی مخاطرات پنهان افزایش داده و مانع از بروز خطاهای ناشی از خوشبینی کاذب میگردد. 3. تقویت رفتارهای ایمنی: آموزش اثربخش، رفتارهای ایمنی را از سطح «تبعیت اجباری» به سطح «مشارکت داوطلبانه» ارتقا میدهد که این امر پایداری فرهنگ ایمنی را در بلندمدت تضمین میکند. آموزش HSE نه یک الزام فنی، بلکه یک ابزار استراتژیک برای ایجاد تحول شناختی و رفتاری است. یافتهها مؤید آن است که سازمانهای پیشرو با ادغام آموزشهای HSE در فرهنگ سازمانی، زنجیرهای از دانش، درک صحیح ریسک و رفتار مسئولانه ایجاد کردهاند. این پژوهش بر لزوم بازنگری در مدلهای آموزشی سنتی و گذار به سمت آموزشهای مبتنی بر صلاحیت و تجربی جهت دستیابی به توسعه پایدار تأکید دارد.