کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

از اقلیم تا زیرساخت: واکاوی دلایل تفاوت در شاخص‌های کیفیت آب سطحی (مطالعه تطبیقی NSFWQI و IRWQIsc)

نویسندگان :

سیدآیدین گسگری¹ بنت‌الهدی اصل روستا²

1- دانشگاه تهران، دانشکده محیط زیست 2- دانشگاه تهران، دانشکده محیط زیست

کلمات کلیدی :

کیفیت آب سطحی،مدیریت منابع آب،شاخص IRWQIsc،شاخص NSFWQI،ارزیابی زیست‌محیطی

چکیده :

ارزیابی کیفیت آب‌های سطحی نقش حیاتی در مدیریت یکپارچه منابع آب ایفا می‌کند. در این راستا، شاخص‌های کیفی (WQI) ابزاری کارآمد برای تبدیل داده‌های پیچیده کیفی به مقادیر کمی و قابل‌درک محسوب می‌شوند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی علمی دلایل تفاوت‌های ساختاری و پارامتریک میان شاخص کیفیت آب بنیاد ملی بهداشت آمریکا (NSFWQI) و شاخص بومی منابع آب سطحی ایران (IRWQIsc) انجام شده است. در این مطالعه تطبیقی، منطق انتخاب پارامترها و رویکردهای روش‌شناختی هر دو شاخص تحلیل گردید. نتایج نشان می‌دهد که تفاوت در تعداد پارامترها (9 پارامتر در شاخص آمریکایی در برابر 11 پارامتر در شاخص ایرانی) صرفاً یک اختلاف آماری نیست، بلکه بازتابی از تفاوت‌های اقلیمی، زمین‌شناختی و زیرساخت‌های مدیریتی دو کشور است. شاخص NSFWQI با تمرکز بر پایداری اکوسیستم بیولوژیک توسعه یافته است، در حالی که شاخص IRWQIsc با افزودن پارامترهای هدایت الکتریکی (EC) و سختی کل، به چالش‌های اقلیم خشک، تبخیر بالا و سازندهای کارستی تبخیری ایران پاسخ می‌دهد. علاوه بر این، گنجاندن اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (COD) و آمونیاک (NH4) در شاخص بومی، واکنشی مستقیم به محدودیت‌های زیرساختی تصفیه پساب‌های صنعتی مقاوم به تجزیه و تخلیه فاضلاب‌های خام شهری است. در نهایت، این مطالعه اثبات می‌کند که هیچ شاخص کیفی جهان‌شمولی برای آب وجود نداشته و توسعه شاخص‌های بومی کالیبره‌شده، ضرورتی انکارناپذیر برای ارزیابی واقع‌بینانه منابع آب است.