کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

نقش مشارکت مردمی در تحقق توسعه پایدار شهری از منظر زیست محیطی

نویسندگان :

فرزانه فتوحی فیروزآباد¹ زهرا حسن زاده²

1- دانشگاه اردکان 2- دانشگاه اردکان

کلمات کلیدی :

مشارکت مردمی،توسعه پایدار شهری،مدیریت زیستمحیطی،فضاهای عمومی دیجیتال

چکیده :

مشارکت شهروندی نقشی کلیدی در مشروعیتبخشی به برنامههای توسعه شهری دارد و تحولات مدرن بدون همآفرینی ذینفعان امکانپذیر نیست. از سوی دیگر، پیامدهای زیانبار زیستمحیطی ناشی از الگوهای نامناسب تولید و مصرف در شهرها، مدیریت شهری را با چالشهای اکولوژیک جدی مواجه کرده است. هدف این پژوهش، تبیین نقش و جایگاه مشارکتهای مردمی در تحقق توسعه پایدار شهری از منظر زیستمحیطی و بررسی کانالهای تعامل اجتماعی در این فرآیند است. این تحقیق با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانهای و اسنادی، به بررسی پیوند میان مدیریت زیستمحیطی شهری و ابزارهای جلب مشارکت جامعه میپردازد. در این راستا، کارکرد سه بستر اصلی تعامل شامل فضاهای عمومی فیزیکی، پلتفرمهای تجسم دیجیتال و رویکردهای ترکیبی (فیزیکی-دیجیتالی) در فرآیندهای تصمیمگیری تحلیل شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تلاقی عرصههای طبیعی، انسانساخت و اقتصادی-اجتماعی، محیط شهری را شکل میدهد و نادیده گرفتن هرکدام، بحرانهای زیستمحیطی را تشدید میکند. مشارکت مستمر شهروندان از طریق افزایش مشروعیت، پاسخگویی، کارایی و توانمندسازی جامعه، مسیر دستیابی به اهداف درازمدت پایداری را هموار میسازد. فضاهای فیزیکی بستری ملموس برای بیان نظرات فراهم میکنند، در حالی که ابزارهای دیجیتال امکان تعامل همزمان و نوآوریهای اجتماعی را سرعت میبخشند. ترکیب این دو رویکرد، تعامل میان سازمانهای دولتی، کارشناسان و عموم مردم را بهینهسازی میکند. مدیریت شهری به عنوان نیروی هادی باید با تکیه بر تصمیمگیریهای کلگرا، سیاستهای کاهش مصرف منابع تجدیدناپذیر و به حداقل رساندن پیامدهای منفی الگوهای شهری را اجرا کند. این امر تنها از طریق نهادینهسازی جامعهای مردمسالار و بهرهمندی از مشارکتهای عمومی فعال میسر است. در نهایت، راهکارهایی عملی مانند آموزشهای محلهمحور زیستمحیطی، ارتقای شفافیت و پاسخگویی جهت اعتمادسازی و تقویت نهادهای محلهمحور و تشکلهای جامعهمحور برای جلب مشارکت پایدار شهروندان پیشنهاد میگردد.