کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

بازاندیشی مشارکت شهروندان در حفاظت از مادی های اصفهان: ظرفیت های اجتماعی در تداوم زیرساخت اکولوژیک تاریخی شهر

نویسندگان :

بهرنگ بهرامی¹ سلمان حیدری²

1- دانشگاه تهران 2- دانشگاه تهران

کلمات کلیدی :

اکولوژی شهری،اصفهان،مادی،منظر تاریخی

چکیده :

مادیهای اصفهان بهعنوان یکی از کهنترین شبکههای آبی انسانساخت در ایران، نقشی فراتر از سامانه انتقال آب داشته و در شکلگیری ساختار فضایی و اکولوژیک اصفهان مؤثر بودهاند. این شبکه در پیوند با زایندهرود و باغهای پیرامونی، بخشی از منظر تاریخی شهر را شکل داده که در دهههای اخیر، تحت تأثیر خشکی رودخانه، توسعه کالبدی نامتوازن و کاهش مداخلات حفاظتی، با گسست عملکردی و افت کیفیت زیستمحیطی مواجه شده است. در این میان، رویکردهای حفاظتی، بهرغم اهمیت ساختاری، نتوانستهاند بهتنهایی پاسخگوی پیچیدگی حفاظت از این زیرساخت تاریخی-اکولوژیک باشند و نقش جامعه محلی در تداوم آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی ظرفیتهای اجتماعی مشارکت شهروندان در حفاظت از مادیهای اصفهان، به تحلیل نسبت میان کنش جمعی، ادراک محیطی و تداوم منظر تاریخی شهر میپردازد. روش تحقیق مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی، مطالعه اسنادی، تحلیل تطبیقی منابع و بررسی تجربههای مشارکت شهری در حفاظت از زیرساختهای اکولوژیک است. در این چارچوب، مادیها نه صرفاً بهعنوان میراث آبی، بلکه بهمثابه زیرساختی زنده در پیوند میان اکولوژی شهری، هویت مکانی و حیات اجتماعی شهر بازتعریف میشوند. یافتهها نشان میدهد ظرفیت مشارکت شهروندان در حفاظت از مادیها، وابسته به بازشناسی ارزشهای فرهنگی و زیستمحیطی این شبکه و تقویت سازوکارهای حکمرانی مشارکتی است. پیوند دوباره شهروند با نظام آبی تاریخی، میتواند زمینهای برای بازآفرینی اکولوژیک و ارتقای تابآوری شهری فراهم آورد. از اینرو، حفاظت از مادیها صرفاً مداخلهای کالبدی نیست، بلکه فرآیندی اجتماعی-اکولوژیک است که تداوم آن در گرو بازسازی رابطه میان جامعه، آب و ساختار تاریخی شهر است.