کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

ارزیابی زیستی پایین دست رودخانه جاجرود با استفاده از شاخص زیستی مولتی متریک MMIF

نویسندگان :

فرزاد مهرجو¹

1- مرکز آموزش عالی کاشمر

کلمات کلیدی :

بزرگ بي مهرگان كفزي،رودخانه جاجرود،شاخص مولتی متریک MMIF،کیفیت آب

چکیده :

رودخانه ها به عنوان سیستم گردش خون می توانند نشانگر فشارهای احتمالی وارد شده از محیط اطراف باشند. يكي از مهم‌ترين و پركاربردترين ارگانیسم‌ها در پايش زيستي، بزرگ بي مهرگان كفزي هستند. شاخص های زیستی مولتی متریک بر اساس بزرگ بي مهرگان كفزي به دسته‌های مختلفی از فشار واکنش می‌دهند و ابزار مناسبی برای ارزیابی کیفیت آب می‌باشند. رودخانه جاجرود به عنوان مهم‌ترین منبع تأمین آب شرب شرق تهران از ارتفاعات رشته جبال البرز در شمال تهران سرچشمه گرفته و در نهایت وارد سد لتیان می‌شود. در این پژوهش 5 ایستگاه به نام‌های قبل از دریاچه سد لتیان، نجارکلا، افجه، برگ جهان و سعیدآباد برای ارزیابی کیفیت آب پایین دست رودخانه جاجرود بررسی شد. نمونه برداری از بزرگ بي مهرگان كفزي با دستگاه سوربر سمپلر با مساحت 900 سانتی‌متر مربع و اندازه مش 250 میکرون در چهار فصل و با 3 بار تکرار در هر ایستگاه در سال 1392 انجام گرفت. شاخص زیستی مولتی متریک MMIF توسعه یافته در بلژیک برای ارزیابی زیستی رودخانه جاجرود انتخاب شد. در تمام ایستگاه ها فون حشرات آبزی با 87/96 درصد دارای بیشترین درصد کفزیان و خانواده های Baetidae و Chironomidae بیشترین فراوانی را داشتند. حضور این خانواده ها که مقاومت متوسطی نسبت به آلودگی دارند، نشانگر شرایط نسبتاً ضعیفی از کیفیت آب می‌باشد. شاخص زیستی MMIF در تمام فصل ها و ایستگاه‌ها نیز نشان دهنده شرایط ضعیف و بدی از کیفیت آب رودخانه بود. لذا با توجه به اهمیت داشتن رودخانه جاجرود در جهت تأمین آب شرب شهر تهران، باید اقدامات مدیریتی و اجرائی مناسبی در جهت بهبود کیفیت آب رودخانه اتخاذ شود.