کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / چهارمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

تخمین فرسایش و رسوب حوضه آبریز رودخانه جاجرود با استفاده از مدل تجربی پسیاک و GIS

نویسندگان :

سالار خانی امینجان¹ ندا خادمی شیراز² رضا شیخی³

1- دانشگاه تهران 2- دانشگاه تربیت مدرس 3- دانشگاه تربیت مدرس

کلمات کلیدی :

فرسایش و رسوب،نرخ انتقال رسوب،حوضه آبریز جاجرود،روش پسیاک،GIS

چکیده :

حوضه آبریز رودخانه جاجرود در شمال شرقی تهران واقع شده است. در پائین دست این حوضه آبریز سد لتیان قرار دارد که منبع اصلی تامین آب شرب تهران می باشد. رودخانه جاجرود بزرگترین رودخانه این حوضه آبریز و اصلی-ترین تامین کننده آب دریاچه سد لتیان است. این رودخانه در هر سال حجم قابل ملاحظه ای از مواد فرسایش یافته در بالادست را به پائین دست انتقال می دهد که به مرور باعث کاهش حجم مخزن سد لتیان می شود. لذا تخمین میزان فرسایش و حجم رسوب سالانه این حوضه آبریز و شناسائی مناطق با پتانسیل فرسایش بالا از اهمیت به سزایی برخوردار است. در این پژوهش به منظور برآورد فرسایش و رسوب حوضه آبریز جاجرود از روش تجربی PSIAC که در مطالعات پیشین کارآئی آن به اثبات رسیده است، استفاده شد. در این روش پارامترهای مختلف شامل عوامل زمين شناسي، خاك، اقليم، رواناب سطحي، پستي و بلندي، پوشش گياهي، كاربري اراضي، فرسايش فعلي حوضه و فرسايش خندقي برای تخمین میزان رسوب سالانه مورد استفاده قرار می گیرد. در این پژوهش با استفاده از نرم افزار ArcGIS و مدل تجربی پسیاک، میزان آورد سالیانه رسوب کل حوضه آبریز رودخانه جاجرود (Qs) برابر 560145 مترمکعب و متوسط رسوب در هر كيلومترمربع از سطح حوضه معادل 5/300 مترمکعب در هر کیلومترمربع محاسبه شد. به علاوه، کلاس های مختلف رسوب دهی I، II، III و IV برای بخش های مختلف این حوضه تعیین شد. کلاس متوسط رسوب دهی برای کل حوضه، کلاس II یعنی با شدت رسوب دهی کم تعیین گردید. در نهایت براساس معادله تجربي ويليام و برندت نرخ انتقال رسوب کل حوضه برابر 914/0 محاسبه گردید.