کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

بررسی نقش گیاهپالایی در کاهش آلودگی فلزات سنگین در خاکهای آلوده با تأکید بر مکانیسمهای جذب گیاهان بیشانباشتگر و فناوریهای نوین اصلاح خاک

نویسندگان :

الهام فاریابی¹ عارفه حسنوند²

1- دانشگاه پیام نور 2- دانشگاه پیام نور

کلمات کلیدی :

گیاهپالایی،فلزات سنگین،نانوگیاهپالایی،بیوچار،اصلاح ژنتیکی،ریزوسفر

چکیده :

آلودگی خاک به فلزات سنگین بهعنوان یکی از پایدارترین و مخاطرهآمیزترین اشکال آلودگی زیستمحیطی، در نتیجه فعالیتهای صنعتی، معدنی و کشاورزی بهطور فزایندهای گسترش یافته است. پایداری شیمیایی، سمیت بالا و قابلیت تجمع زیستی این عناصر، موجب ورود آنها به زنجیره غذایی و ایجاد پیامدهای جدی برای سلامت انسان و عملکرد اکوسیستمها میشود. در این میان، گیاهپالایی بهعنوان یک فناوری زیستی مبتنی بر استفاده از گیاهان بیشانباشتگر و با زیستتوده بالا، بهدلیل سازگاری با محیط زیست و هزینه پایین، مورد توجه گسترده قرار گرفته است. این مطالعه با رویکرد مروری-تحلیلی و با تکیه بر منابع علمی بهروز (2020-2025)، به بررسی مکانیسمهای فیزیولوژیک و مولکولی گیاهپالایی شامل فیتواستخراج، فیتواستبیلایزیشن و تعاملات ریزوسفری پرداخته و نقش گونههای کلیدی گیاهی را تحلیل میکند. همچنین، کارایی فناوریهای نوین نظیر نانوذرات، بیوچار، اصلاح ژنتیکی و میکروارگانیسمهای محرک رشد گیاه در ارتقای عملکرد گیاهپالایی مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج نشان میدهد که نانوذرات با افزایش دسترسی زیستی فلزات، بیوچار با بهبود ویژگیهای فیزیکوشیمیایی خاک، میکروارگانیسمها با تقویت فعالیتهای زیستی ریشه و اصلاح ژنتیکی با افزایش بیان ژنهای مرتبط با انتقال و سمزدایی فلزات، نقش تعیینکنندهای در افزایش راندمان حذف فلزات سنگین دارند. در مجموع، رویکردهای یکپارچه مبتنی بر تلفیق گیاهپالایی با فناوریهای نوین، بهعنوان راهکاری مؤثر، پایدار و قابل توسعه برای مدیریت آلودگی خاکهای آلوده به فلزات سنگین معرفی میشوند.