کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

بررسی رابطه میان فرهنگ ایمنی، تعهد سازمانی و رفتار ایمن کارکنان در کاهش آسیبها و حوادث شغلی

نویسندگان :

امیر لشگری¹ یاسر جمشیدی²

1- دانشگاه آزاد کرج 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج

کلمات کلیدی :

فرهنگ ایمنی،تعهد سازمانی،رفتار ایمن کارکنان،حوادث شغلی

چکیده :

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان فرهنگ ایمنی، تعهد سازمانی و رفتار ایمن کارکنان در کاهش آسیبها و حوادث شغلی انجام شد. اهمیت این موضوع از آن جهت است که حوادث شغلی علاوه بر ایجاد آسیبهای جسمی و روانی برای کارکنان، موجب افزایش هزینههای مستقیم و غیرمستقیم سازمان، کاهش بهرهوری، افزایش غیبت از کار، اختلال در فرایندهای عملیاتی و تضعیف اعتماد کارکنان به سازمان میشوند. با وجود گسترش دستورالعملهای ایمنی، آموزشهای شغلی، تجهیزات حفاظت فردی و نظامهای HSE، بسیاری از سازمانها همچنان با رفتارهای ناایمن و حوادث ناشی از کار مواجهاند. این مسئله نشان میدهد که کاهش پایدار حوادث شغلی تنها با کنترلهای فنی و نظارتی محقق نمیشود، بلکه نیازمند توجه به عوامل فرهنگی، سازمانی و رفتاری است. پژوهش حاضر از نظر روش، کتابخانهای و اسنادی و از نظر رویکرد، توصیفی ـ تحلیلی است. دادههای پژوهش از طریق بررسی منابع علمی داخلی و خارجی مرتبط با فرهنگ ایمنی، تعهد سازمانی، رفتار ایمن، عملکرد ایمنی و حوادث شغلی گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. یافتهها نشان داد که فرهنگ ایمنی بهعنوان مجموعهای از ارزشها، باورها، نگرشها و هنجارهای سازمانی، بستر اصلی شکلگیری رفتار ایمن کارکنان است. در سازمانهایی که فرهنگ ایمنی قویتر است، کارکنان با احتمال بیشتری اصول ایمنی را رعایت میکنند، خطرات را گزارش میدهند و در فعالیتهای پیشگیرانه مشارکت میکنند. نتایج همچنین نشان داد که تعهد سازمانی میتواند رفتار ایمن کارکنان را تقویت کند. کارکنانی که نسبت به سازمان احساس تعلق، اعتماد و مسئولیت بیشتری دارند، تمایل بیشتری به رعایت ایمنی و مشارکت در برنامههای ایمنی نشان میدهند. بر اساس یافتهها، رفتار ایمن کارکنان دارای دو بعد اصلی رعایت ایمنی و مشارکت ایمنی است و هر دو بعد در کاهش آسیبها و حوادث شغلی نقش دارند. در نهایت، پژوهش نتیجه میگیرد که سازمانها برای کاهش پایدار حوادث شغلی باید از رویکرد صرفاً فنی و انضباطی فاصله گرفته و به سمت تقویت فرهنگ ایمنی، افزایش تعهد سازمانی، بهبود ارتباطات ایمنی و نهادینهسازی رفتار ایمن حرکت کنند.