کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

تحلیل شکاف عملکردی سیستمهای اعلان و اطفاء حریق خودکار در مرحله بهرهبرداری ساختمانها

نویسندگان :

مهدی خادم¹ امین اتحاد²

1- موسسه آموزش عالی آفاق 2- دانشگاه مهرالبرز

کلمات کلیدی :

سیستمهای اعلان و اطفاء حریق،شکاف عملکردی،قابلیت اطمینان،نگهداری مبتنی بر عملکرد،مدیریت چرخه عمر،ایمنی ساختمان

چکیده :

سیستمهای اعلان و اطفاء حریق خودکار بهعنوان یکی از حیاتیترین زیرساختهای ایمنی در ساختمانهای شهری، نقش تعیینکنندهای در کاهش تلفات انسانی، کنترل توسعه حریق و کاهش خسارات اقتصادی ناشی از آتشسوزی ایفا میکنند. طی سالهای اخیر، توسعه استانداردهای بینالمللی نظیر NFPA 72، NFPA 25، EN 54 و ISO 7240 موجب ارتقای سطح طراحی، نصب و راهاندازی این سیستمها شده است. با این حال، بررسی حوادث واقعی نشان میدهد که عملکرد عملیاتی بسیاری از این سیستمها در مرحله بهرهبرداری با سطح عملکرد پیشبینیشده در مرحله طراحی تفاوت قابل توجهی دارد. این اختلاف که در ادبیات تخصصی با عنوان «شکاف عملکردی» شناخته میشود، میتواند موجب کاهش قابلیت اطمینان سیستمها و افزایش ریسک شکست عملکردی در شرایط اضطراری گردد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل شکاف عملکردی سیستمهای اعلان و اطفاء حریق خودکار و شناسایی عوامل مؤثر بر کاهش عملکرد آنها در مرحله بهرهبرداری انجام شده است. این مطالعه با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر پایه بازدیدهای میدانی، ارزیابیهای عملکردی، چکلیستهای استاندارد و تحلیل سوابق واقعی نگهداری و حوادث در 15 ساختمان اداری و تجاری انجام گرفت. نتایج نشان داد که مهمترین عوامل ایجاد شکاف عملکردی شامل عدم بهروزرسانی نرمافزار و سختافزار، استفاده از قطعات غیر استاندارد، ضعف در نگهداری پیشگیرانه، انجام تستهای صوری و خطاهای تنظیمی در سیستمهای کنترلی میباشد. همچنین یافتهها نشان داد که ترکیب همزمان چند عامل میتواند اثر تشدیدکننده بر کاهش قابلیت اطمینان سیستمها داشته باشد و احتمال شکست عملکردی را در شرایط واقعی حریق افزایش دهد. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که عملکرد واقعی سیستمهای حفاظت حریق بیش از طراحی اولیه، تحت تأثیر کیفیت مدیریت بهرهبرداری، سیاستهای نگهداری، مدیریت چرخه عمر تجهیزات و پایش مستمر عملکرد قرار دارد. در نهایت، پژوهش حاضر بر ضرورت گذار از روشهای سنتی نگهداری به سمت رویکردهای مبتنی بر عملکرد، نگهداری پیشبینانه و استفاده از فناوریهای هوشمند پایش تأکید میکند.