کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

تحلیل ساختاری نقش اخلاق و آموزش محیط زیست در ارتقای فرهنگ توسعه پایدار بررسی موانع چالش های روز و راهبردها

نویسندگان :

مهدی ستوده فرید¹

1- دانشگاه تهران

کلمات کلیدی :

بحران زیستمحیطی،آموزش تحولآفرین،اخلاق بوممحور،شکاف دانش و کنش،مدل توسعه پایدار

چکیده :

باوجود آگاهی فزاینده نسبت به بحرانهای حاد زیستمحیطی در ایران، شکاف عمیقی میان دانش و کنش مسئولانه مشاهده میشود. این مقاله با رویکردی تحلیلی - انتقادی، به بررسی چرایی ناکارآمدی نظامهای آموزشی و اخلاقی کنونی در شکلدهی به یک فرهنگ زیستمحیطی پایدار و بازدارنده میپردازد. هدف، کالبدشکافی موانع ساختاری و ارائه راهبردهایی برای گذار به یک نظام یکپارچه مبتنی بر اخلاق بوممحور و آموزش تحولآفرین است. این پژوهش از روش مرور نظاممند متون (SLR) بهره برده است. با جستجو در پایگاههای اطلاعاتی معتبر داخلی و بینالمللی و پس از فرایند غربالگری، تعداد 42 مقاله برای تحلیل محتوای کیفی انتخاب شدند. چارچوب نظری ارزش - باور - هنجار (VBN) بهعنوان مبنای تحلیل موانع فردی و اجتماعی به کار گرفته شد. یافتهها نشان داد که موانع اصلی در سه سطح قابلطبقهبندی هستند: 1) سطح کلان (سیاستگذاری): غلبه رویکرد کوتاهمدت اقتصادی بر حفاظت از محیطزیست. 2) سطح میانی (آموزشی - فرهنگی): ناکارآمدی آموزشهای تئوریزه و ترویج مصرفگرایی. 3) سطح خرد (فردی): احساس ناتوانی و اولویت یافتن دغدغههای معیشتی. بحران کنونی ریشه در یک بحران سهگانه در مدل توسعه، فلسفهآموزش و نظام ارزشی دارد. گذار از این بنبست، نیازمند راهبردی یکپارچه است که بر جایگزینی اقتصاد بومشناختی، پیادهسازی آموزش تحولآفرین و تجربهگرا، و ترویج اخلاق زیستمحیطی مسئولیتپذیر تأکید دارد.