کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / پنجمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

تحلیل و بررسی کتاب درسی انسان و محیط‌زیست

نویسندگان :

رعنا وجدی¹

1- دانشگاه پیام نور شیراز

کلمات کلیدی :

آموزش محیط زیست،روش همیارمعلم،مخاطرات زیست محیطی،حفاظت محیط زیست،آموزش و پرورش

چکیده :

در سال‌های اخیر روند رو به گسترش مخاطرات زیست محیطی باعث شده است که توجه به آموزش زیست محیطی به یک اولویت در حال رشد در سطح محلی، ملی و بین‌المللی تبدیل شود. از نظر صاحبنظران یکی از راه‌کار های مطلوب جهت فایق آمدن بر خطرات زیست محیطی، افزایش دانش و آگاهی مردم از طریق آموزش محیط زیست است که نتیجه آن در دیدگاه سواد زیست محیطی مطرح می‌شود. نقش آموزش و پرورش در کاهش خطرات زیست محیطی به این دلیل است که یکی از عوامل توسعه پایدار جوامع، توسعه نیروی انسانی است که در صورت نداشتن سواد زیست محیطی صدمات جبران ناپذیری برای کیفیت زمین و محیط می‌شود. نحوه آموزش و تدریس به ویژه روش‌های فعال تدریس اثر زیادی بر توانایی‌های خود آموز دانش آموزان دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها روش همیاری می‌باشد که در پرورش خلاقیت دانش آموزان تأثیر بسزایی دارد و منجر به رشد اجتماعی دانش آموزان می‌شود. کتاب «انسان و محیط زیست» چاپ ۱۴۰۰-۱۳۹۹ بر پایه رویکرد عام برنامه‌ریزی (شکوفایی فطرت الهی) و با توجه به عناصر پنج‌گانه (علم، تفکر، ایمان، اخلاق، عمل) در چهار پهنه ( خود، خلق، خلقت و خالق متعال) برای تدریس در پایه یازدهم کلیه رشته‌های تحصیلی تألیف شده است هدف این نوشتار تحلیل جنبه درونی و ابعاد ظاهری و محتوایی این کتاب می‌باشد که به روش کیفی (استنباطی) انجام شده است. هم چنین به بررسی انواع مخاطرات زیست محیطی در این کتاب پرداخته شده است. یافته های تحقیقات پژوهشگران نشان می‌دهد که توجه به انواع مخاطرات زیست محیطی در این کتاب را می‌توان براساس دو مقوله مخاطرات طبیعی و انسان ساز تقسیم‌بندی کرد. با توجه به ماهیت موضوع و اهداف مورد نظر، در این نوشتار از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده شده است. با توجه به نقش کتاب‌های درسی دوره دوم متوسطه در زمینه آموزش‌های زیست محیطی هدف از این نوشتار بررسی محتوای کتاب درسی «انسان و محیط زیست» با در نظر گرفتن پژوهش های انجام شده توسط دانشجویان ارشد و دکتری و زیر نظر استادان راهنما و مشاور در دانشگاه‌های مختلف کشور می‌باشد. در این نوشتار سعی شده تا شاخص ها و استاندارد های آموزش محیط زیست در قالب مهارت های پرسش و تحلیل. دانش فرآیند ها و سیستم‌های طبیعی، مهارت های عمل و تصمیم گیری و مسئولیت شهروندی و مدنی تدوین و تنظیم گردد.