کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

طراحی الگوی حکمرانی شبکه‌ای برای احیای دریاچه ارومیه: تحلیلی بر شکست حکمرانی متمرکز مبتنی بر اسناد بالادستی

نویسندگان :

بهروز جعفری گیگلو¹ بهرام اسدپور²

1- دانشگاه تهران 2- شاهد تهران

کلمات کلیدی :

حکمرانی شبکه‌ای،حکمرانی متمرکز،دریاچه ارومیه،سیاستگذاری محیط زیست،تحلیل اسنادی

چکیده :

بحران دریاچه ارومیه به عنوان یکی از مهم‌ترین فجایع زیست‌محیطی ایران، علیرغم صرف هزینه‌های کلان و تشکیل ستاد احیا، همچنان پابرجا است. پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد که علت اصلی این بحران، نه کمبود فیزیکی آب، بلکه شکست در ساختار حکمرانی و نبود هماهنگی نهادی است. این پژوهش با هدف طراحی الگوی حکمرانی شبکه‌ای به جای ساختار متمرکز فعلی و با استفاده از داده‌های ثانویه و اسناد موجود انجام شده است. روش تحقیق از نوع کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی می‌باشد. جامعه اسناد شامل برنامه‌های توسعه پنج ساله (اول تا ششم)، قوانین بودجه سنواتی، مصوبات هیئت وزیران، گزارش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس و مقالات علمی منتشر شده در بازه زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۳ است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مهم‌ترین موانع ساختاری شامل: ۱) ناهماهنگی بین قوانین بالادستی (تضاد بین سیاست خودکفایی کشاورزی و سیاست احیای دریاچه)، ۲) تخصیص نیافتن اعتبارات مصوب (شکاف بین بودجه مصوب و تخصیص یافته) و ۳) فقدان سازوکارهای نظارت و ارزیابی اثربخش است. در پایان، الگوی پیشنهادی حکمرانی شبکه‌ای مبتنی بر ایجاد «شورای هماهنگی حوضه آبخیز ارومیه» با مشارکت همه نهادهای ذی‌نفع و با تکیه بر ظرفیت‌های موجود در قوانین برنامه ششم توسعه ارائه شده است.