کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

موانع، روندهای جهانی و مسیرهای پیشِ روی حسابداری مدیریت زیستمحیطی

نویسندگان :

تابنده صالحی¹ زینب اعظمی² بهنام کرمشاهی³

1- مجتمع آموزش عالی بافت، دانشگاه شهید باهنر کرمان 2- مجتمع آموزش عالی بافت، دانشگاه شهید باهنر کرمان 3- مجتمع آموزش عالی بافت، دانشگاه شهید باهنر کرمان

کلمات کلیدی :

حسابداری مدیریت زیستمحیطی،موانع پذیرش،روندهای جهانی،فشارهای نهادی،عملکرد زیستمحیطی

چکیده :

تخریب محیطزیست به یکی از فوریترین چالشهای عصر حاضر تبدیل شده و کسبوکارها را ناگزیر به ادغام ملاحظات زیستمحیطی در مدلهای عملیاتی خود ساخته است. حسابداری مدیریت زیستمحیطی با شناسایی، اندازهگیری و داخلیسازی هزینهها و پیامدهای زیستمحیطی، شکاف بین گزارشدهی سطحی پایداری و تحول سازمانی واقعی را پر میکند. با وجود این پتانسیل، این حوزه هم در عمل و هم در تحقیقات دانشگاهی کمتر مورد کاوش قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف پاسخگویی به سه پرسش اصلی تدوین شده است: روندهای جهانی پژوهش در حوزه حسابداری مدیریت زیستمحیطی چگونه است؟ مهمترین موانع پذیرش آن در سطح بینالمللی کداماند و کدام یک در پژوهشهای ایرانی تأیید شدهاند؟ مسیرهای پیشِ روی پژوهشهای آتی در ایران چیست؟ این مطالعه از نظر هدف کاربردی-توسعهای و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است و با بهرهگیری از مرور ادبیات جهانی و تحلیل محتوای کیفی پژوهشهای داخلی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که روندهای جهانی حسابداری مدیریت زیستمحیطی سه دوره تکاملی را طی کرده و کشورهای مالزی، استرالیا، آفریقای جنوبی و اندونزی بیشترین مشارکت را داشتهاند. موانع پذیرش در پنج دسته نظارتی و نهادی، سازمانی و فرهنگی، اقتصادی و مالی، فنی و دانشی و فشارهای خارجی طبقهبندی میشوند که تمام این موانع در پژوهشهای داخلی نیز تأیید شدهاند. فشار هنجاری ناشی از انجمنهای حرفهای بیشترین تأثیر را در ایران داشته و ایدئولوژی محافظهکارانه مدیران و ضعف دانش تخصصی از برجستهترین موانع داخلی هستند. بر اساس شکافهای شناساییشده، شش مسیر پژوهشی شامل اولویتبندی موانع صنعتی، طراحی الگوهای بومی، غلبه بر مقاومت ایدئولوژیک، تعمیم یافتهها به صنایع مختلف، ایجاد همکاریهای بینالمللی و توجه به نقش میانجی و تعاملی حسابداری مدیریت زیستمحیطی ارائه شده است. مشارکت اصلی مقاله، ترکیب یافتههای پراکنده جهانی و استخراج شکافهای پژوهشی داخلی برای ترسیم نقشهراهی به سوی تحقیقات آتی در ایران است. واژههای کلیدی: حسابداری مدیریت زیستمحیطی، موانع پذیرش، روندهای جهانی، فشارهای نهادی، عملکرد زیستمحیطی.