کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

بازنمایی و ادراک اجتماعی آلودگی هوا در میان شهروندان: یک مطالعه کیفی با رویکرد تحلیل مضمون

نویسندگان :

مهدی منافی¹

1- دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مرکزی

کلمات کلیدی :

آلودگی هوا،تحلیل مضمون،ادراک اجتماعی،شهروندان

چکیده :

آلودگی هوا یکی از مهم‌ترین مسائل زیست‌محیطی و بهداشتی در شهرهای معاصر است که علاوه بر پیامدهای جسمی، دارای ابعاد اجتماعی و ادراکی پیچیده‌ای نیز می‌باشد. پژوهش حاضر با هدف تبیین ادراک و بازنمایی اجتماعی آلودگی هوا در میان شهروندان انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون و با مشارکت 45 نفر از شهروندان انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون در قالب مراحل کدگذاری اولیه، جست‌وجوی مضامین، بازبینی و تعریف مضامین تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که ادراک شهروندان از آلودگی هوا در چهار مضمون اصلی شامل «زیست در آلودگی هوا»، «عادی‌سازی آلودگی»، «بحران اعتماد نهادی» و «درماندگی اجتماعی» سازمان‌دهی می‌شود. نتایج بیانگر آن است که آلودگی هوا از یک مسئله صرفاً زیست‌محیطی به یک پدیده اجتماعی–ادراکی تبدیل شده که در سطح زندگی روزمره، اعتماد نهادی و کنش اجتماعی بازتولید می‌شود. در نهایت، یافته‌ها بر ضرورت توجه به ابعاد اجتماعی و ادراکی در کنار راهکارهای فنی برای مدیریت آلودگی هوا تأکید دارند.