کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

بررسی روند مکانی-زمانی شاخص‌های حدی دما و بارش در استان مازندران

نویسندگان :

پیام نوری¹

1- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

کلمات کلیدی :

تغییر اقلیم،تحلیل روند اقلیمی،آزمون من–کندال،تخمین‌گر شیب سِن

چکیده :

تغییر اقلیم به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی قرن حاضر، موجب تغییر در شدت و فراوانی رخدادهای حدی دما و بارش در بسیاری از مناطق جهان، از جمله ایران شده است. استان مازندران با موقعیت جغرافیایی ویژه و نقش حیاتی در تولیدات کشاورزی کشور، به‌طور مستقیم از این تغییرات تأثیر می‌پذیرد. هدف پژوهش حاضر، بررسی روند زمانی و الگوی مکانی شاخص‌های حدی دما و بارش در ایستگاه‌های سینوپتیک استان مازندران طی دوره آماری ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۱ می‌باشد. به این منظور، پنج شاخص حدی شامل بیشینه بارش یک‌روزه (RX1day)، مجموع بارش سالانه روزهای مرطوب (PRCPTOT)، طولانی‌ترین دوره خشک (CDD)، بالاترین دمای بیشینه (TXx) و کمترین دمای کمینه سال (TNn) با بهره‌گیری از داده‌های روزانه محاسبه شدند. برای تحلیل روند از آزمون ناپارامتری من–کندال و تخمین‌گر شیب سِن و برای پهنه‌بندی مکانی از روش درون‌یابی معکوس فاصله (IDW) استفاده شد. نتایج نشان داد که شاخص‌های دمایی در بیشتر ایستگاه‌ها دارای روند افزایشی بوده و شاخص TNn در برخی نقاط از نظر آماری معنی‌دار است که بیانگر کاهش شدت سرمای حدی و گرم‌تر شدن شب‌های سرد می‌باشد. همچنین شاخص RX1day در بخش‌های مرکزی استان روند افزایشی نشان داد که بیانگر افزایش احتمال وقوع بارش‌های کوتاه‌مدت و شدید است. در مجموع، تغییرات مشاهده‌شده ضرورت بازنگری در راهبردهای مدیریت منابع آب و ترویج الگوهای سازگاری با اقلیم جدید، نظیر استفاده از سامانه‌های پایش اقلیمی و توسعه ذخیره‌سازی آب سطحی و زیرزمینی را برجسته می‌سازد.