کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

بررسی تاثیر کم خاکورزی و تاثیر کاربرد مالچ بقایای محصول گندم بر کاهش فرسایش سطحی خاک زراعی با استفاده از سامانه شبیه ساز باران

نویسندگان :

سید فخرالدین افضلی¹ عباس شیبانیان²

1- دانشگاه شیراز 2- دانشگاه شیراز

کلمات کلیدی :

سله،فشردگی خاک،کاه گندم،کاربری زراعی،فلوم،شدت بارش

چکیده :

عدم استفاده از مالچ کاه محصوالت زراعی در خاکهای نواحی خشک و نیمه خشک یکی از مهمترین عوامل موثر در فرسایش خاک در مزرعه می باشد. هدف از این بررسی آگاهی از چگونگی تاثیر مالچ کاه گندم بر فرآیندهای فرسایش خاک در مزرعه میباشد. این پژوهش در یک فلوم آزمایشی به طول یک متر و عرض 5/0 متر در سه شیب )5 ،15 و 25 درصد( و در چهار شدت بارندگی )21 ،83 ،50 و 31 میلیمتر بر ساعت( انجام یافت. بدین منظور خاک با بافت لومی سیلتی مزرعه آیش )S1 ،)خاک با بافت لومی رسی همراه با خاکورزی حفاظتی کم خاکورزی و استفاده از بقایای گندم سال زراعی گذشته )S2 )و خاک رسی همراه با خاکورزی حفاظتی کم خاکورزی و استفاده از بقایای گندم سال زراعی گذشته )S3 )از اراضی مجاور این ایستگاه تحقیقاتی انتخاب شدند. در هر ترکیبی از شیب و شدت tlim )به عنوان شاخصی از انسداد سطحی منافذ خاک، مقدار رواناب و رسوب بارش، زمان الزم برای رسیدن به حداقل هدایت هیدرولیکی ) tlim برابر با 6 دقیقه، به عنوان خاک حساس به سله و فشردگی خاک و خاک S3 اندازهگیری و محاسبه شد. نتایج نشان داد که خاک S1 با tlim برابر با 102 دقیقه به عنوان خاک مقاوم یا با حساسیت کم به سله و فشردگی خاک بودند. علاوه بر آن، در خاک S1 با با داشتن افزایش شیب در شدت بارندگی 50 میلیمتر بر ساعت، مقدار رواناب بهتدریج کاهش یافت. اما در بقیه شیبها و خاکها میزان رواناب تحت تاثیر افزایش شیب قرار نگرفت و یا مقدار رواناب کاهش یافت. همچنین مقدار رسوب در خاک S2 و S3 با تشکیل سله در طول بارندگی کاهش یافت. اما روند تغییرات غلظت رسوب در خاک S3 زیاد واضح نیست.