کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

ارزیابی آلودگی آیروسل های میکربی ناشی از فرآیند تخلیه پسماند عفونی در پشت درب مراکز بهداشتی - درمانی: یک مرور نظاممند

نویسندگان :

امیر لشگری¹ سپیده مویدی²

1- دانشگاه آزاد کرج 2- دانشگاه علوم پزشکی همدان

کلمات کلیدی :

بیوآئروسل،پسماند عفونی،تخلیه پسماند،پشت درب بیمارستان،مراکز بهداشتی-درمانی

چکیده :

تولید روزافزون پسماند عفونی در مراکز بهداشتی-درمانی و مخاطرات ناشی از انتشار عوامل بیماریزا به محیط پیرامون، یکی از چالشهای جدی بهداشت محیط و بهداشت حرفهای محسوب میشود. فرآیند تخلیه، جابجایی و بیخطرسازی این پسماندها میتواند منجر به انتشار آیروسلهای میکربی در هوای اطراف شده و سلامت کارکنان و جمعیت ساکن در مجاورت مراکز درمانی را تهدید کند. در این میان، منطقه «پشت درب» مراکز درمانی به عنوان نقطه انتقال بین فضای داخلی و محیط بیرون، به دلیل تجمیع موقت پسماند و عدم رعایت اصول بهداشتی، از حساسیت ویژهای برخوردار است. هدف این مرور نظاممند، ارزیابی آلودگی آیروسلهای میکربی ناشی از فرآیند تخلیه پسماند عفونی در پشت درب مراکز بهداشتی-درمانی بود. جستجوی نظاممند در پایگاههای داده PubMed، Scopus، Web of Science، ScienceDirect، SID و Magiran برای مطالعات منتشرشده بین سالهای 2000 تا 2025 انجام شد و در نهایت 17 مقاله مرتبط برای تحلیل نهایی انتخاب گردیدند. یافتهها نشان داد که هیچ مطالعه مستقیمی بر روی فرآیند تخلیه پسماند عفونی در پشت درب انجام نشده است و شکاف دانشی قابل توجهی در این زمینه وجود دارد. شواهد غیرمستقیم از مطالعات مشابه (جایگاه بیخطرساز، انبار پسماند و فرآیند حمل) حاکی از تراکم بالای بیوآئروسلهای باکتریایی (تا 324 CFU/m³) و حضور پاتوژنهایی نظیر استافیلوکوکوس اورئوس، سودوموناس آئروژینوزا و باسیلهای اسپوردار است. همچنین، عواملی نظیر افزایش دما در تابستان، استفاده از ظروف باز، کمبود مهارت پرسنل و نقص تجهیزات به عنوان مهمترین عوامل مؤثر بر انتشار بیوآئروسل شناسایی شدند. با توجه به ماهیت فضای باز پشت درب، فقدان سیستم تهویه کنترلشده و تردد افراد غیرمتخصص، انتظار میرود که شدت آلودگی در این نقطه بحرانی برابر یا بیشتر از مقادیر گزارششده باشد. انجام مطالعات میدانی مستقیم در پشت درب، تدوین پروتکلهای ایمنی اختصاصی و بازنگری در دستورالعملهای ملی مدیریت پسماند به فوریت مورد نیاز است. همچنین، طراحی مجدد فضای فیزیکی، آموزش هدفمند پرسنل و استقرار نظام پایش مستمر بیوآئروسل برای کاهش مواجهه و حفظ سلامت کارکنان و جامعه اطراف توصیه میگردد.