کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

صفحه اصلی / هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست

بررسی روند تغییرات اقلیمی گذشته در جنوب استان کرمان (مطالعه موردی : شهرستان جیرفت)

نویسندگان :

بهار خالوئی¹ مسعود یوسفی² سحر بابایی³

1- دانشگاه تهران 2- دانشگاه تهران 3- دانشگاه تهران

کلمات کلیدی :

تغییرات اقلیمی،کشاورزی،استان کرمان،جیرفت

چکیده :

تغییر اقلیم به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی معاصر، پیامدهای گسترده‌ای بر پایداری منابع آب و تولیدات کشاورزی، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک، برجای گذاشته است. شهرستان جیرفت به‌عنوان یکی از قطب‌های اصلی کشاورزی کشور، به‌دلیل وابستگی شدید به شرایط اقلیمی، در برابر این تغییرات آسیب‌پذیری بالایی دارد. با وجود انجام برخی مطالعات مدل‌محور در مقیاس استانی، تاکنون تحلیل جامع، داده‌محور و بلندمدت از روند واقعی متغیرهای اقلیمی در سطح شهرستان جیرفت انجام نشده است؛ شکافی که ضرورت انجام پژوهش حاضر را آشکار می‌سازد. هدف این مطالعه، بررسی روند تغییرات اقلیمی گذشته در شهرستان جیرفت طی دوره ۱۳۷۷ تا ۱۴۰۴ با تمرکز بر متغیرهای بارندگی، دما و رطوبت نسبی است. بدین منظور، از داده‌های روزانه هواشناسی اخذشده از ایستگاه شهرستان جیرفت استفاده شد که پس از صحت‌سنجی، به مقیاس‌های ماهانه و سالانه تجمیع و روند تغییرات آن‌ها با ترسیم سری‌های زمانی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که بارندگی سالانه و رطوبت نسبی طی دوره مورد بررسی روندی کاهشی و معنادار داشته‌اند، در حالی که میانگین حداکثر دما روندی افزایشی و پایدار را تجربه کرده است؛ هرچند میانگین دمای سالانه تغییر مشخصی نشان نداد. این یافته‌ها بیانگر تشدید گرمایش اقلیمی و خشک‌تر شدن تدریجی شهرستان جیرفت است که می‌تواند فشار فزاینده‌ای بر منابع آب و پایداری تولید کشاورزی وارد کند. نتایج این پژوهش اهمیت اتخاذ راهبردهای سازگاری اقلیمی، بازنگری در الگوی کشت و بهینه‌سازی مدیریت منابع آب را برای تضمین امنیت غذایی و پایداری معیشت کشاورزان منطقه برجسته می‌سازد.